arthik abhiyan
ad banner

ट्रम्प अर्थात् व्यापारिक तनाव 

Sep 8, 2019 
अन्तरराष्ट्रिय
Image Not Found
author avatar चिरञ्जीवी आचार्य

सन् २०१६ मा अमेरिकामा भएको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा डोनाल्ड ट्रम्प विजयी हुँदा विश्वभर एक किसिमको आशंका पैदा भएको थियो । आशंकाका कारण थियो निर्वाचन प्रचारको क्रममा उनले अघि सारेको निकै अनुदारवादी नीति । तर, उनी एक व्यवसायी नै भएका कारण उनले ल्याएको नीति अमेरिकी अर्थतन्त्रका लागि फलदायी हुन सक्ने विश्वास पनि धेरैमा थियो । साथै उनको आगमन विश्व अर्थतन्त्रका लागि नै राम्रो हुन सक्ने पनि केहीको तर्क थियो । निर्वाचन जितेसँगै ट्रम्पले पनि व्यापारलाई प्राथमिकतामा राखेर आनो नीति सार्वजनिक गर्दै आएका छन् । तर, यो नीतिको प्रभाव भने नकारात्मक रूपमा बढी देखिएको छ । 

ट्रम्पको नीतिका कारण अहिले विश्व व्यापारमा आशंका पैदा भएको छ । ट्रम्पले यसअघिका सरकारले गरेको व्यापार सम्झौतामा असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै ल्याएको नीतिले विश्वभर व्यापारिक तनावको अवस्था देखिएको छ । उनले पछिल्लो २ वर्षमा ल्याएको व्यापार नीतिका कारण अमेरिकाको व्यापार हुने अधिकांश मुलुकसँग अहिले व्यापारयुद्ध चुलिँदो क्रममा छ । यहाँ ट्रम्पको नीतिका कारण शुरू भएका केही व्यापारिक तनाव उल्लेख गरिएका छन् : 

अमेरिका–चीन व्यापारयुद्ध 
विश्वका प्रमुख दुई अर्थतन्त्र अमेरिका र चीन अहिले व्यापारयुद्धको क्रममा छन् । सन् २०१८ को जुलाईदेखि शुरू भएको यो युद्ध अझै रोकिने अवस्थामा छैन । यसलाई साम्य पार्न दुवै मुलुकका व्यापार प्रतिनिधिबीच १२औं चरणको वार्ता भइसक्दा पनि व्यापारयुद्ध कम हुनुको सट्टा बढ्दो क्रममा छ । १३औं चरणको वार्ता आगामी अक्टोबरमा हुने भनिएको छ । तर, यसअघिको वार्तामा ९० प्रतिशत समस्याको समाधान भइसकेको बताइए पनि सम्झौता हुनुको सट्टा व्यापारयुद्ध झन् चर्किएको थियो । त्यसैले अहिले तोकिएको मितिमा सम्झौता हुन्छ नै भन्नेमा ढुक्क हुने अवस्था छैन । 

टीपीपी सम्झौता 
ट्रम्पले सन् २०१७ मा राष्ट्रपति बनेसँगै ट्रान्स प्यासिफिक पार्टनरशिप (टीपीपी) सम्झौताबाट बाहिरिने निर्णय गरे । सन् २०१६ मा १२ मुलुकले यो सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए । यो सम्झौताबाट बाहिरिएसँगै उनले आफ्नो कार्यकालमा अमेरिकाको व्यापार नीतिमा महŒवपूर्ण परिवर्तन हुन सक्ने संकेत दिएका थिए । तर, बाँकी ११ मुलुकले अमेरिका विना नै यो सम्झौता अघि बढाएका छन् । 

नाफ्टा व्यापार सम्झौता 
एशिया प्यासिफिक क्षेत्रका मुलुकसँगको व्यापार सम्झौताबाट बाहिरिएसँगै ट्रम्पले उत्तर अमेरिकी व्यापार सम्झौता (नाफ्टा) बाट पनि बाहिरिने चेतावनी दिएका थिए । सन् १९९४ देखि कार्यान्वयनमा हुँदै आएको सम्झौताले क्यानडा र मेक्सिको लाभान्वित बनेको र अमेरिकालाई नोक्सानी भइरहेको उनको ठम्याइ थियो । त्यसपछि उत्पन्न व्यापारिक तनाव कम गर्न तीन मुलुकबीच जारी वार्तापछि सन् २०१८ को सेप्टेम्बरमा उनीहरू नयाँ व्यापार सम्झौता अमेरिका–मेक्सिको–क्यानडा सम्झौताका लागि तयार भएका थिए । यसले पनि उत्तर अमेरिकाको व्यापारमा तनाव तथा आशंकाको जन्म दिएको थियो । तर, अझै पनि नयाँ सम्झौता कार्यान्वयनमा भने आएको छैन । यसको केही प्रक्रिया अझै बाँकी छ । 

अमेरिका–ईयू तनाव
ट्रम्पको व्यापारनीतिको मारमा अमेरिका–ईयूको व्यापार पनि परेको छ । अमेरिकाले यूरोपबाट आउने स्टील तथा आल्मुनियमका उत्पादनमा २५ प्रतिशत भन्सार लगाइसकेको छ । साथै, उसले थप २१ अर्ब डलरको कार तथा हवाई उत्पादनमा भन्सार बढाउने चेतावनी दिँदै आएको छ । अमेरिकाले यूरोपमा विमान निर्माता एयरबसलाई मापदण्डभन्दा बढी सहुलियत दिइएको आरोप लगाउँदै आएको छ । यूरोपले पनि अमेरिकी विमान निर्माता कम्पनी बोइङबारे सोही आरोप लगाउँदै आएको छ । 

पछिल्लो समय फ्रान्सले ल्याएको डिजिटल करबारे पनि अमेरिका र यूरोप दुई पक्षमा बाँडिएका छन् । डिजिटल कर अमेरिकी कम्पनीलाई लक्षित गरी ल्याइएको र यो आफूलाई मान्य नहुने ट्रम्पले बताउँदै आएका छन् । त्यसको बदलामा अमेरिकाले आवश्यक कदम चाल्न सक्ने उनको भनाइ छ । तर, यूरोपेली संघ (ईयू) ले भने यस विषयमा अमेरिकाले कुनै कदम चाले त्यसको उचित जवाफ दिइने बताएको छ । 

अमेरिका–जापान व्यापारिक द्वन्द्व 
अमेरिका र जापानको व्यापार पनि ट्रम्पको व्यापार नीतिको मारमा परेको देखिन्छ । अमेरिकाले जापानसँगको व्यापार असमान भएको भन्दै जापानी कार तथा कारका पार्ट्समाथि भन्सार बढाउने निर्णय गरेको थियो । व्यापार रोक्न भएको लामो प्रयासपछि केही समयअघि मात्र जापान र अमेरिकाबीच नयाँ व्यापार सम्झौता भएको छ । 

अन्य व्यापारिक द्वन्द्व 
ट्रम्प आएपछि शुरू भएको व्यापारिक द्वन्द्वमध्ये भारतलाई दिइँदै आएको व्यापारिक सहुलियत हटाउने निर्णय पनि एक हो । यो निर्णयसँगै भारतले पनि अमेरिकाबाट आउने २९ प्रकारका सामग्रीमाथि भन्सार बढाउने निर्णय गरेको थियो । त्यस्तै, अमेरिकाले इरानको तेल व्यापारमाथि लगाएको प्रतिबन्धका कारण अहिले तेल बजारमा पनि आशंका बढेको छ । सन् २०१५ मा भएको आणविक सम्झौतामा आपत्ति व्यक्त गर्दै उनले उक्त सम्झौताबाट बाहिरिने निर्णय गरेका थिए । साथै, इरानमाथि प्रतिबन्धको घोषणा गरेका थिए । 

त्यस्तै, अमेरिकाले भेनेजुएला, इरान, रूस र उत्तर कोरियाजस्ता मुलुकमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध नमान्ने मुलुकमाथि पनि व्यापारिक कारबाहीको चेतावनी दिँदै आएको छ । 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्