ई –पेपर | विज्ञापन | ग्राहक बन्नुहोस | Podcast |
arthik abhiyan
riddhi siddhiNabil Bank

मार्जिन कारोबारमा समस्या

२०७९ मंसिर, ५  
सम्पादकीय
Tvs Raider Image Not Found

धितोपत्र दलाल व्यवसायी (ब्रोकर) कम्पनीले प्रदान गर्ने मार्जिन कारोबार सुविधा कोषको अभावमा प्रभावकारी बन्न सकेको छैन । नेपाल स्टक एक्सचेन्जबाट २२ ब्रोकर कम्पनीले मार्जिन कारोबार सुविधा प्रदान गर्ने स्वीकृति लिए पनि एउटा मात्रै ब्रोकरले यस्तो सुविधा दिन सकेको बताइन्छ । शेयरबजारलाई बढी व्यवस्थित गर्ने हो भने यो सुविधा ब्रोकर कम्पनीहरूबाट दिने व्यवस्था हुनु उपयुक्त मानिन्छ ।

शेयरबजारलाई परिपक्व बनाउन लगानीका थप उपकरण आवश्यक हुन्छ भने जोखिम लिएर लगानी गर्न चाहनेहरूलाई स्रोत पनि उपलब्ध गराउन आवश्यक हुन्छ ।

अहिले बैंकहरूले शेयर धितोमा मार्जिन प्रकृतिको कर्जा प्रदान गरिरहेका छन् । मार्जिन प्रकृतिको कर्जाबाट लिएको रकम शेयरबजारमै जानुपर्छ भन्ने छैन । यस्तो कर्जा ऋणीले आफ्नो गर्जो टार्न लिने गर्छन् । यद्यपि नेपालमा यही शीर्षकको कर्जाबाट शेयरबजारमा लगानी गर्ने प्रशस्त छन् । खासमा मार्जिन कारोबारको सुविधा ब्रोकर कम्पनीले दिनुपर्ने हो । थुप्रै मुलुकमा मार्जिन कारोबार ब्रोकर कम्पनीले नै गर्छन् ।

मार्जिन कारोबार सुविधासम्बन्धी निर्देशन र कार्यविधि तयार भएपछि ब्रोकरलाई यो सुविधा दिन स्वीकृति दिइएको छ । यो व्यवस्था आएसँगै २२ कम्पनीले स्वीकृति लिएको पाइन्छ । तर, उनीहरूसँग कोष पर्याप्त नहुँदा यो सेवा दिन सकेका छैनन् । फन्डका लागि उनीहरूले मार्जिन कारोबार सुविधा लिएका ग्राहकको पोर्टफोलियोसमेत राखेर ब्रोकर कर्जा पाउने सुविधाको माग गरेका छन् । त्यस्तै नेप्सेको सिस्टमले एउटै ग्राहकको नाममा दुईओटा अकाउन्ट सपोर्ट नगर्ने र मार्जिन कारोबारका लागि छुट्टै अकाउन्ट बनाउनुपर्ने भएकाले पनि समस्या भएको छ ।   

अहिले बैंकहरूसँग लगानीयोग्य रकमको अभाव छ । शेयरबजार निकै तल आएको छ । त्यसैले उनीहरूले मार्जिन प्रकृतिका कर्जामा कडाइ गरिरहेका छन् । यसको असरले शेयरबजारमा कारोबार पनि कम भइरहेको छ । दैनिक २२ अर्ब रुपैयाँसम्मको शेयर खरीदविक्री भएकामा अहिले १ अर्ब नाघ्न पनि गाह्रो भइरहेको छ । ब्रोकरबाट मार्जिन कारोबारको सुविधा हुने हो भने शेयरमा लगानी बढ्न सक्छ । लगानी बढ्दा अन्तत: शेयर कारोबार बढ्छ ।

तर, अहिले सञ्चालनमा रहेका ब्रोकरहरूको पूँजीगत आधार कमजोर रहेको पाइन्छ । ब्रोकर कम्पनीहरूले संस्थागत स्वरूप लिन पनि बाँकी नै देखिन्छ । त्यस्तै संस्थागत क्षमता पनि सानो आकारको छ जसले मार्जिन कर्जा प्रवाह गर्न कठिन बनाएको छ । फन्डका लागि विदेशतिर विभिन्न सुविधा हुन्छ, उपकरण हुन्छन् । उदाहरणका लागि धितो राखिएको शेयरलाई मुद्रा बजारमा लगेर फन्ड जम्मा गर्न सक्छन् । गैरबैंकिङ क्षेत्रबाट पनि उनीहरूले फन्ड उठाउन सक्छन् । तर, नेपालमा यस्तो नभएको हुँदा ब्रोकर कम्पनीहरूलाई मार्जिन कारोबार गर्न गाह्रो भएको देखिन्छ । नेपालमा ब्रोकर कम्पनीहरूले नयाँ सोचका साथ काम गर्नुपर्छ भनेर आँट गरेको पनि पाइँदैन । तर, अब भने नयाँ ढंगले काम गर्न आवश्यक छ । सधैं बैंकबाट मात्रै कर्जा लिने सोचमा परिवर्तन हुन आवश्यक छ । अर्को, शेयर कारोबारीले पनि मार्जिन कारोबार नबुझेको देखिन्छ । शेयर धितो कर्जालाई नै मार्जिन कर्जा भनेर बुझ्नेहरू समेत पाइन्छन् । तर, शेयर धितो कर्जा र मार्जिन कारोबारमा अन्तर छ । शेयर धितो कर्जाको ब्याजदर मार्जिन कारोबारको भन्दा सस्तो हुन्छ । उदाहरणका लागि शेयर धितो कर्जामा रू १ सयको शेयर धितो राखेर रू ७० को कर्जा पाइन्छ । मार्जिन कारोबारमा भने ५० रुपैयाँ राखेर १ सय रुपैयाँसम्म लगानी गर्न पाइन्छ । यस्मा जोखिम पनि बढी हुन्छ । यस्तो अवस्थामा ब्रोकरहरूले मार्जिनको सुविधा दिए पनि त्यो सुविधा लिने कति हुन्छन् भन्न सकिँदैन ।

हो, मर्चेन्ट बैंकहरूसँग प्रशस्त फन्ड हुने भएकाले तिनले मार्जिन सेवा दिन सक्छन् । त्यसैले मार्जिन कारोबारलाई व्यवस्थित गर्न नियामक निकायले लचिलो व्यवस्था गर्नुपर्छ र फन्डका लागि सहज व्यवस्था गरिदिनु उपयुक्त हुन्छ । शेयरबजारलाई परिपक्व बनाउन लगानीका थप उपकरण आवश्यक हुन्छ भने जोखिम लिएर लगानी गर्न चाहनेहरूलाई थप स्रोत र उपकरण पनि उपलब्ध गराउन आवश्यक हुन्छ । त्यसैले मार्जिन कारोबार शुरू गराउन केकस्तो सहजीकरण गरिदिनुपर्ने हो त्यो नियामक निकायले गरिदिनु उपयुक्त हुन्छ ।

Neco insurance LimitedAarthik Abhiyan Viber Community
प्रतिक्रिया [0]

   

TVCNepali Patro